سلاطين اسحاقيهء گيلان بود . « 1 » سالها در مدارس دارالسلطنهء اصفهان به اكتساب علوم مشغول و حاوى فروع و اصول گشته معاودت به گيلان نموده سودائى عالى بغايت تمكين در مزاجش بود . راقم حروف در سنهء تسع و ثلاثين و مائة بعد الالف كه به گيلان رفته عزم خراسان داشت نوبت ديگر در بلدهء رشت با مولانا ملاقات نمود . عمرش به هشتاد رسيده شيخ الاسلامى آن بلده به وى تعلق داشت و در خلال فراغ از مشاغل به انتظام نظم همت مىگماشت . اشعار خود را نزد اين خاكسار آورده مىخواند و در اصلاح آن مىكوشيد و « بينا » تخلص او است » . « 2 » 71 ) مولانا السيد مرتضى العاملى [ - 1132 ه . ق ] : « 3 » در تذكرهء شيخ على حزين مسطور است : « السيد العالم العامل ، زين الافاضل ، السيد مرتضى العاملى از احفاد امجاد سيد الفقهاء و المحدثين سيد محمد مشهور است كه صاحب كتاب مدارك در شرح شرايع است و آن فاضل عالىمقام صبيه‌زادهء شهيد ثانى و زندهء جاودانى الشيخ زين الدّين على العاملى است قدس اللّه روحه . بالجمله مولد سيد مرتضى و پدرش دارالسلطنهء اصفهان و اكتساب علوم دينيه و اقتناء معارف يقينيه در آن بلدهء فيض توأمان نموده از افاضل زمان بود . به علوم عربيت و فقه و حديث كه ميراث ايشان است ماهر و طبعش به انشاد شعر ، قادر ، و « علم » تخلص آن نقاوهء اكابر است . پيوسته رقم مودت و اشفاق اين سراپا وفاق را بر لوح خاطر عرفان ذخائر نگاشتى و هرگز قدم از پرستش و نوازش اين خاكسار نكشيدى و دست از تسليهء اين خاطر فاتر بازنداشتى تا آنگه كه لواى سفر به عالم بقا برافراشت و حسرت بىپايان و داغ حرمان بر دل دردمندان گذاشت » . 72 ) مولانا السيد قاسم البروجردى [ - 1153 ه . ق ] : « 4 » در تذكرهء على حزين مسطور است : « السيد الالمعى سيد قاسم البروجردى از سادات عالىدرجات

--> ( 1 ) . زامباور و دائرةالمعارف تشيع عمر دولت اسحاقيون را از 923 تا 991 نوشته‌اند ( معجم الانساب ، ج 2 ، ص 296 ، دائرةالمعارف تشيع ، ذيل اسحاقيه ) . درحالىكه متن تذكرة المعاصرين چنين است : « المولى صدر الدّين الجيلانى از بلدهء رشت است كه تختگاه سلاطين اسحاقيهء گيلان بود » . ( 2 ) . صبح گلشن ، ص 74 ، قاموس الاعلام ، ج 2 ، ص 1444 ، نتايج الافكار ، ص 109 . ( 3 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 721 ، تذكرهء حزين ، ص 126 ، بغية الراغبين فى آل شرف الدّين ، شمع انجمن ، ص 320 . ( 4 ) . طبقات اعلام الشيعة ، ص 589 ، تذكرهء حزين ، ص 136 ، روز روشن ، ص 546 .